Warsztat Teatru Uciśnionych
w ramach projektu Bezpieczna Przestrzeń Wsparcia i Rozwoju dla kobiet
Grupa różnych kobiet, pod względem wieku, wykształcenia, trybu życia i sytuacji życiowej, zebrała się, by towarzyszyć sobie w odkrywczej wyprawie, która trwała 60 godzin i spotykała się dwa razy w miesiącu od lutego do maja 2026 roku.
Miałam przyjemność być przewodniczką tej podróży, która rozpoczęła się zapoznaniem i integracją. Wykorzystywałam do tego ćwiczenia i gry teatralne oraz dramowe. Ten moment był bardzo ważny dla całego dalszego procesu. Dziewczyny bardzo chętnie uczestniczyły we wszelkich aktywnościach i szybko “złapały” wspólny język. Pod koniec tego etapu wprowadzałam rozgrzewki pochodzące z Teatru Uciśnionych i wprowadzające temat opresji, który kontynuowany był w kolejnej części procesu.
Właśnie wtedy każda z uczestniczek mogła spojrzeć w siebie i zastanowić się, czy była / jest świadkiem opresji, jak również, gdzie i jak doznaje lub doznawała opresji w swoim życiu. Na tym etapie szukałyśmy różnych form wyrazu, wykorzystując instrumenty, tworząc kolaże, posługując się słowem, gestem i mimiką. Uczestniczki dzieliły się swoim doświadczeniami, które bardzo często zbiegały się ze sobą. To był również etap wybierania tematu naszego spektaklu. W tym przypadku grupa uzgodniła, że temat będzie dotyczył bycia idealną we współczesnym świecie.
Mając temat, przeszłyśmy do jego realizacji. Uczestniczki poprzez improwizacje szukały sytuacji z życia, w których najczęściej doświadczają lub doświadczały opresji bycia idealną. I tak ukazały się opresyjne sytuacje dotyczące wyglądu, wykształcenia, bycia matką i idealną partnerką. Wspólnie stworzyłyśmy krótki spektakl pod tytułem “?Anla Edi”. To historia Ani, która w prostych życiowych sytuacjach opowiada o jej doświadczeniu opresji bycia idealną – ze strony rodziny, przyjaciół i partnera.
Dziewczyny były bardzo zaangażowane w proces tworzenia spektaklu poprzez organizowanie kostiumów i scenografii, razem też uzgodniłyśmy oprawę muzyczną. Wspólnie przeżywałyśmy te przygotowania i wspierałyśmy się. Jako opiekunka grupy i reżyserka spektaklu byłam zachwycona naszą współpracą.
Kulminacyjnym wydarzeniem całego procesu, po próbie generalnej w YWCA Cafe, było zaprezentowanie naszego spektaklu szerszej publiczności. W Ośrodku Kultury Ochoty w Warszawie odbył się pokaz w formie Teatru Forum.
Teatr Forum to nie jest zwykłe wydarzenie teatralne, to spotkanie, które od samego początku włącza publiczność do wspólnej dyskusji. Na początku nastąpiła krótka integracja, oswojenie się z grupą i uruchomienie w uczestnikach refleksji na temat opresji zawartej w spektaklu.
Następnie pokazałyśmy spektakl. Po spektaklu rozmawialiśmy o tym, co publiczność zobaczyła, jak się z tym czuła i czy chciałaby spróbować przekierować reakcje naszej głównej bohaterki na inne tory, tak, aby opresja została obnażona i zatrzymana. W tej części publiczność mogła eksplorować, konkretnie nazywać opresję, a także wchodzić na scenę i wcielać się w rolę głównej bohaterki, by reagować obronnie, a jednocześnie konstruktywnie. Cała publiczność była bardzo zaangażowana, szukała sposobów na radzenie sobie z takimi trudnymi sytuacjami, wyrażała też emocje związane z byciem świadkiem, a także uczestnikiem opresji.
W luźnych rozmowach po części oficjalnej spotkania, wiele kobiet wyraziło wdzięczność i potrzebę uczestniczenia w takich wydarzeniach, gdzie w bezpiecznej atmosferze można przyjrzeć się opresji i poszukać sposobów na radzenie sobie z nią. Publiczność podkreślała również moc wspólnej dyskusji, niektóre osoby przyznały się do odczuwania trudnych emocji w początkowej części spotkania i potem ulgi związanej z odkrywaniem możliwości na radzenie sobie z opresją.
Byłam bardzo zbudowana zaangażowaniem publiczności, słowami wdzięczności, jak również i przede wszystkim efektem przygotowań grupy.
Uczestniczki i twórczynie spektaklu są bardzo chętne do zorganizowania i przedstawienia spektaklu w kolejnych miejscach w Warszawie i okolicach. Czujemy i wiemy, że temat spektaklu jest bardzo aktualny, a forma Teatru Forum sprawia, że uczestnicy wydarzenia uświadamiają sobie, że opresja istnieje, że bardzo często są jej świadkami lub bezpośrednimi odbiorcami. Możliwość szukania i zobaczenia rozwiązań daje szansę każdemu z nas na zmianę małego kawałka świata na lepszy.
Paulina Dulla
aktorka, instruktorka Warsztatu Teatru Uciśnionych
